27. januara Srpska pravoslavna crkva i njeni vernici slave svog najvećeg sveca, Svetog Savu, tvorca srpske crkvene autonomije, prosvetitelja, pisca i diplomatu koji je živeo na kraju dvanaestog i na početku trinaestog veka.

Pored crkvene tradicije koja bazira na Savinim tekstovima i biografijama koje su pisali njegovi sveštenici, ova izuzetna ličnost bila je i predmet izučavanja istoričara. Balkan je krajem dvanaestog veka poprište krvavih sukoba i jabuka razdora između oslabljene Vizantijske Imperije na jugu, ojačale Mađarske Kraljevine na severu i Mletačke Republike na Jadranu. Pored toga, u procepu između dva nepomirljivo posvađana hrišćanska autoriteta, Rimske katoličke crkve i Carigradske pravoslavne Patrijaršije, vodi se borba i za crkvenu prevlast.

---

Rastko Nemanjić je bio treći sin velikog župana Stefana Nemanje, jednog od vizantijskih vazala i upravljača rascepkanih i stalno promenjivih oblasti na teritorijima današnjih država Srbije, Makedonije, Crne Gore, Bosne i Hrvatske. Svi oni teže da se, koristeći svađe i ratove svojih poglavara, što više osamostale i priklanjanju se čas jednima čas drugima. Postavši učeni monah Sava i, kasnije, velikodostojnik, on je očevo poverenje opravdao: od Carigradske Patrijaršije uspeo je da izdejstvuje osamostaljivanje Srpske crkve, vezujući je tako dugoročno za Vizantiju.

---

Neumornim radom Sava osniva prve bolnice, biblioteke i škole pri manastirima i crkvama koje gradi u novoj kraljevini. Pored toga za Stefana Sava obavlja brojne političke misije i pregovara sa zaraćenim susedima srpske kraljevine. Najvećim doprinosom arhiepiskopa Save istoričari ipak smatraju njegovo delovanje na učvrščivanju pravoslavne jednovernosti u Stefanovoj državi. Sava u svoju crkvu uvodi isključivo srpsko sveštenstvo i time za svog brata ostvaruje cilj svih feudalnih vladara: jedinstvo državne i duhovne vlasti. On smanjuje grčki uticaj u srpskoj crkvi i neumorno potiskuje katolički kler sa svojih teritorija. Vancrkveni hrišćanski pokret bogumilstva koji je suzbijao još njegov otac Nemanja, pod Savinom upravom definitivno nestaje sa srpskih teritorija.

---

---

---