Mediacja wyjściem z impasu

Sendung vom 26. April 2010

"Dwunarodowościowe konflikty między polskimi i niemieckimi rodzicami i instytucjami z udziałem dzieci", to temat dwudniowej konferencji, jaka odbyła się w miniony weekend w Akademii Socjalnej w Groß Pinow w Brandenburgii. Spotkało się blisko 90 ekspertów, głównie mediatorów z Polski i Niemiec, w tym sędziowie, pracownicy urzędów i instytucji ds. rodziny.

Mediation Workshop

Według danych Federalnego Urzędu Statystycznego w latach 1996 - 2005 liczba niemiecko-cudzoziemskich par wzrosła o 84 procent, osiągając 1 milion 338 tys. rejestrowanych związków. 95 tys. stanowią wśród nich polsko-niemieckie małżeństwa i związki partnerskie. W Polsce liczba małżeństw binacjonalnych wyniosła prawie w tym samym czasie, bo w latach 1995-2007 ponad 46 tys., w tym ponad 8 tys. małżeństw polsko-niemieckich. Tam, gdzie są związki, są i rozstania, i tak tylko w niemiecko-polskich związkach w Niemczech prowadzonych jest rocznie 1100 do 1200 postępowań rozwodowych. W wielu z nich konflikt dodatkowo zaostrza kwestia uregulowania opieki nad dzieckiem, potwierdza Martina Erb-Klünemann, sędzia w międzynarodowych konfliktach rodzinnych przy sądzie grodzkim w Hamm:
"W Zagłębiu Ruhry, we wschodniej Westfalii ze względów historycznych mamy do czynienia z wieloma Polakami, siłą rzeczy naszym punktem ciężkości są więc konflikty w polsko-niemieckich parach. Są to kwiestie uznania opieki nad dziećmi, przypadki uprowadzeń dzieci. W sumie mamy u nas rocznie jakieś 15 przypadków konfliktów związanymi z dziećmi".

Jak mówi Sybille Kiesenwetter, mediatorka z berlińskiego stowarzyszenia "Mediacje w międzynarodowych konfliktach z udziałem dzieci”, kiedy w 2005 roku było 20 przypadków uprowadzeń dzieci, w 2008 roku było ich już 55:
"Liczba uprowadzeń wzrosła zatem w ciągu 5 lat więcej, niż dwukrotnie. I odpowiednio wzrosło zapotrzebowanie na mediacje. Nie jest to jednak specyficzny problem polsko-niemieckich par. W ogóle mamy coraz więcej binacjonalnych związków, zatem więcej rozwodów i sytuacji konfliktowych".

Są wśród nich przypadki spektakularne, rozdmuchane przez media, kiedy sprawa roztrzygnięta w Niemczech uznana została za dyskryminację jednego z rodziców. Na pewno zdarzają się takie sytuacje, pytanie, czy takie same kontrowersje wzbudziłby ten sam przypadek roztrzygnięty w Polsce. Zdaniem Ewalda Möllera, gospodarza spotkania, kierownika Akademii Społecznej Groß Pinow i od niedawna także mediatora:
"Sytuacja jest najbardziej konfliktowa, kiedy zaczynamy wierzyć, że ludzie z innego kraju różnią się od nas. W większości przypadków chodzi tylko o niuanse, które zaczyna się zauważać dopiero, kiedy związek się rozpada. Gdy miłość przestaje kształtować nasze spojrzenie na rzeczywistość, sięgamy po stereotypy".

Manuela Plizga-Jonarska

Problemem są też często różne systemy prawne i administracyjne istniejące w Polsce i w Niemczech. Bywa, że ta sama sprawa roztrzygana jest inaczej lub wręcz w przeciwstawny sposób. Katarzyna Falgobowska, wicedyrektorka Miejskiego ośrodka Pomocy Rodzinie w Szczecinie wie z doświadczenia że:
"Są różne systemy, co związane jest przede wszystkim z funkcjonowaniem administracyjnym naszych państw i z tym, w jaki sposób zbudowany jest system opieki nad dzieckiem i rodziną. To są różne kompetencje, w naszych urzędach różnie rozlokowane. W Polsce mamy inne kompetencje, jest to system pomocy społeczej, w Niemczech mamy system opieki nad dzieckiem i młodzieżą. Innymi kompetencjam inasze instytucje się wyróżniają i nie zawsze jesteśmy spójni w postrzeganiu naszych uprawnień. Ważne jest poznanie systemu zagranicznego, aby móc odnaleźć się i odpowiednio porozumieć w zakresie pomocy dziecku i rodzinie".

Od trzech lat regularnie spotykają się polscy i niemieccy sędziowie, pracownicy Jugendamtów i urzędów ds. rodziny. Chodzi o poznanie się, nawiązanie kontaktów i znalezienie wspólnych rozwiązań najczęściej występujących problemów. Wielu z nich pracuje też jako mediatorzy. Sędzia Martina Erb-Klünemann:
"Naszym celem, i sędziów, i mediatorów, jest wsparcie rodziców, bo to oni są odpowiedzialni za dziecko. Razem z mediatorami staramy się pomóc rodzicom znaleźć szansę znalezienia możliwości porozumienia się".

Mediacja daje często możliwość dojścia do porozumienia poza drogą sądową. Niestety i w Polsce, i w Niemczech jest jeszcze zbyt mało znana. Manuela Pliżga-Jonarska, prawniczka i mediator rodzinny, także trener mediatorów z Wrocławia kształciła się w Polsce, Niemczech i Australii, gdzie mediacja jest bardzo rozwinięta:
"Jeszcze za mało osób w Polsce wie o czymś takim jak mediacja. Często tym pierwszym krokiem jest krok do sądu, a później okazuje się w sądzie, że może nie do końca chcemy tego rozwodu, że nie do końca rozwiąże on nasze problemy. W mediacji pokazujemy, jakie są inne opcje, że jest terapia małżeńska, poradnictwo, że można coś wspólnie wypracować. I ważne jest też to, żeby zauważyć dziecko w całej tej sytuacji, bo często człowiek jakby wystrzeliwuje się w kosmos tymi emocjami i nie widzi w ogóle dziecka. Mediator pomaga z jednej strony powiedzieć o swoim bólu, o swoich uczuciach, a z drugiej strony zobaczyć, co będzie dobre dla dziecka".

Infomacje na temat możliwości mediacji, listę czynnych międzynarodowo mediatorów i mediatorem można znaleźć także po polsku na stronie Berlińskiego Instytutu mediacji zrzesznego w Europejskiej Sieci Mediacyjnej: www.bafm-mediation.de

AutorIn: Elżbieta Stasik